Przekonanie o biologicznej jednorodności w Polsce jest mylne. W kraju występuje wiele inwazyjnych gatunków roślin, które negatywnie wpływają na kondycję i liczebność autochtonicznej flory. Na czym polega inwazyjność w przyrodzie oraz jakie zagrożenia stwarzają inwazyjne gatunki roślin w Polsce?

Krótko o ekspansji roślin inwazyjnych

rośliny inwazyjne w PolsceRośliny, które nie występowały na danym terenie, a obecnie go zasiedlają, wypierając rodzime gatunki, nazywa się inwazyjnymi.

Ich pojawienie się i rozprzestrzenienie zagraża autochtonicznym roślinom, które nie są w stanie skutecznie konkurować o stanowiska z obcymi odmianami.

Gatunki inwazyjne pojawiają się przy udziale lub bez udziału człowieka. W pierwszym przypadku, uprawa obcej rośliny może wymknąć się spod kontroli. Nasiona rozsiewane przez wiatr lub ptactwo są roznoszone na dużych obszarach, co doprowadza do ekspansji nowego gatunku. W drugim przypadku, obce rośliny mogą pojawić się w środowisku poprzez np. rozwleczenie przez wędrowne zwierzęta.

Inwazyjne gatunki roślin stanowią duże zagrożenie dla rodzimych gatunków, ponieważ ekspansja wiąże się z ich stopniowym wypieraniem. Znaczny rozwój nowej rośliny może z czasem doprowadzić do wymarcia autochtonicznej odmiany. Szkody, które są udziałem inwazyjnych gatunków, zmuszają człowieka do ich tępienia. Aby pozbyć się wyłącznie obcego gatunku i nie uszkodzić miejscowej flory, powszechnie stosuje się metody mechaniczne (wyrywanie i palenie).

Katalog inwazyjnych roślin w Polsce

W Polsce występuje wiele roślin inwazyjnych, wśród których wymienia się m.in.:

barszcz • Barszcz Sosnowskiego – roślina z rodziny selerowatych, która została sprowadzona do kraju w latach 50 XX wieku jako odmiana paszowa. Szybko okazało się jednak, że zwierzęta niechętnie jadają barszcz z uwagi na jego toksyczne mechanizmy obronne. Samo dotknięcie rośliny wywołuje silne podrażnienia skóry i długo gojące się rany. Barszcz w niekontrolowany sposób opuścił eksperymentalne pola uprawne i rozprzestrzenił się na znacznym obszarze kraju.

• Rdestowiec ostrokończysty – gatunek pierwotnie azjatycki, bylina, obecnie rozprzestrzeniona w całej Europie, w tym w Polsce. Jej sprowadzenie i uprawa związane były z walorami ozdobnymi oraz późnym kwitnieniem, atrakcyjnym dla pszczelarzy. Rdestowiec szybko opuścił kontrolowane działki w parkach i ogrodach, dokonując agresywnej ekspansji. Chętnie i łatwo zajmuje teren, wypierając rodzimą roślinność. Z uwagi na dużą ilość zajętych siedlisk, zaleca się niszczenie rdestowca. Wyrywanie i palenie należy powtarzać nawet przez kilka lat z rzędu, ponieważ roślina odznacza się dużą żywotnością.

japońska róża• Róża japońska – roślina sprowadzona z Azji w celach ozdobnych. Opuściła kontrolowane tereny uprawne (głównie ogrody) i obecnie jest spotykana w całym kraju, szczególnie w jego północnych regionach. Duże nagromadzenie róż stanowi zagrożenie dla miejscowej flory, zatem należy dążyć do ograniczenia ich populacji.

 

• Nawłoć kanadyjska – roślina ozdobna, sprowadzona do Europy z Ameryki Północnej. Gatunek szybko opuścił kontrolowane uprawy, rozsiewając się na znacznych terenach. Współcześnie duże skupiska nawłoci wypierają krajowe gatunki, zatem zaleca się je niszczyć w sposób mechaniczny. Pojedyncze rośliny nie stanowią dużego zagrożenia dla miejscowej flory.

irga• Irga błyszcząca – drzewo lub krzew z Ameryki Północnej, sprowadzony do Europy jako gatunek o cennym drewnie i jadalnych owocach. W XX wieku był chętnie nasadzany w lasach, co doprowadziło do jego niekontrolowanej ekspansji. W Polsce jest bardzo rozpowszechniony z uwagi na brak szkodników czy chorób, które by go atakowały i w naturalny sposób ograniczały zasięg.

Współcześnie uważa się, że irga błyszcząca szkodzi rodzimym zasobom leśnym i należy ją zwalczać.

Podsumowanie

Inwazyjne gatunki roślin to odmiany, które w wyraźny sposób szkodzą rodzimej przyrodzie. Problemy, które sprawiają, są często wynikiem nieprzemyślanych decyzji człowieka. Wiele przykładów pokazuje, że sprowadzenie obcych roślin w celach ozdobnych, bywa lekkomyślne. Łatwo stracić kontrolę nad uprawą danego gatunku i przyczynić się do wymierania miejscowych odmian. Warto unikać sprowadzania roślin bez potrzeby. W krajowych rejestrach także znajduje się wiele pięknych odmian, które można uprawiać bez ryzyka pogorszenia stanu przyrody.

Kategorie: Ciekawostki

Dodaj komentarz