Polscy hodowcy trzody chlewnej posiadają zwierzęta, reprezentujące dziewięć odmian. W tej puli znajdują się także trzy gatunki rodzime, objęte Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Różne rasy świń w Polsce charakteryzują się odmiennymi cechami, które wpływają na ich popularność.

W tym artykule znajdziesz krajowy katalog odmian trzody chlewnej i listę walorów hodowlanych każdego z gatunków.

Trochę historii

rodowód świni domowejWspółczesne świnie domowe wywodzą się od dawnych odmian dzików śródziemnomorskich, azjatyckich i europejskich. Początkowo były to zwierzęta łowne, ale wraz z rozwojem cywilizacji, następował proces ich udomawiania. Z czasem, w wyniku hodowli i tworzenia ras, zmienił się wygląd świń i ich charakterystyka. Dzisiejsza trzoda w umiarkowanym stopniu przypomina swoich pierwotnych przodków. Do najważniejszych różnic między dzikami i świniami zalicza się:

• zmianę trybu życia z nocnego na dzienny,
• regulację cyklu rozrodczego,
• zróżnicowanie cech poszczególnych ras,
• zmianę wyglądu zewnętrznego,
• rozwój inteligencji.

Na świecie utrzymuje się wiele różnych odmian świń domowych. Z uwagi na bogaty wachlarz ras, ten gatunek dzieli się umownie na cztery typy:

• mięsny,
• mięsno-tłuszczowy,
• smalcowy,
• słoninowy.

Poszczególne typy trzody różnią się tempem wzrostu, czasem dojrzewania oraz walorami produktów, które otrzymuje się po uboju.

Ciekawostka. Trzoda smalcowa wyróżnia się wolną przemianą materii, która sprzyja odkładaniu dużych ilości międzymięśniowej tkanki tłuszczowej. Ta cecha sprawiła, że grupę zwierząt o takiej charakterystyce zaczęto nazywać smalcowymi. W Europie ten typ świń został wyparty przez gatunki bardziej mięsne, ale na kontynencie azjatyckim rasy ze skłonnościami do spasania się nadal są popularne. Nieco inną charakterystyką odznaczają się gatunki słoninowe, które zamiast tłuszczu międzymięśniowego, obrastają w sadło i słoninę.

Przegląd ras i walory hodowlane

rasy świń w PolscePolscy hodowcy poświęcają swoją uwagę dziewięciu rasom trzody chlewnej: pięciu odmianom krajowym (w tym trzem pierwotnie rodzimym) i czterem zagranicznym.

Współczesne rasy polskiej trzody chlewnej to wielka biała polska i biała zwisłoucha, które są jednocześnie odmianami najbardziej popularnymi. Gatunki rodzime, pierwotne, hodowane w czystości rasy zgodnie ze standardami Programu Ochrony Zasobów Genetycznych, to białe i pstre świnie złotnickie oraz trzoda puławska. Zza granicy do Polski przywędrowały zwierzęta z linii hodowlanej Duroc, Pietrain, belgijska zwisłoucha oraz Hampshire.

Wielka biała polska
Rasa wielka biała polska jest typem mięsnym, wyróżniającym się dobrymi przyrostami. Trzoda może być trzymana w stadach, wymaga suchych i przewiewnych chlewni. Odmiana ta jest plenna oraz zdolna do wykarmienia licznych miotów potomstwa.

Biała zwisłoucha
Świnie białe zwisłouche reprezentują typ mięsny. Odznaczają się szybkim wzrostem i nabieraniem wartościowej masy mięśniowej. Rasa uważana jest za plenną, ale nie nadaje się do hodowli w stadach. Lochy dbają o potomstwo, są łagodne i oddane prosiętom.

Puławska
Do typu mięsno-tłuszczowego zalicza się rodzimą, pierwotną rasę świń puławskich. Zwierzęta wyróżniają się łaciatym, rudawym lub czarnym, umaszczeniem. Odmiana uznawana jest za odporną i zdrową. Świnie puławskie szybko rosną, osiągając dobre umięśnienie.

Złotnicka biała i złotnicka pstra
Trzoda złotnicka biała to typ mięsny, wyróżniający się dobrą plennością i oddaniem matek wobec prosiąt. Rasę wyodrębniono w 1962 roku, a obecnie jest zagrożona wymarciem z uwagi na małe zainteresowanie rolników oraz niższe, niż w innych rasach, osiągi hodowlane. Podobny los spotkał świnie złotnickie pstre o czarno-białym umaszczeniu. Należą one do typu przejściowego między rodzajem słoninowym i mięsnym. Ta rasa uchodzi za zdrową i odporną. Matki nie są szczególnie plenne, co nie pozwala osiągać wysokich wyników hodowlanych. Z uwagi na taką charakterystykę, rasa złotnicka pstra także znajduje się na krawędzi wymarcia.

Pietrain
Świnie Pietrain to typ mięsny, używany głównie w roli komponentu męskiego. Zwierzęta wyróżniają się łaciatym, czarno-rudym, umaszczeniem. Tempo ich wzrostu jest zróżnicowane, najpierw bardzo szybkie, a po osiągnięciu masy około 80 kilogramów, wolniejsze. Z uwagi na trudności z rozrodem, rasa Pietrain uznawana jest za dobry materiał ojcowski.

Duroc
świnie durocDuroc to świnie w typie mięsnym. Pochodzą ze Stanów Zjednoczonych, gdzie uchodzą za najbardziej popularną rasę. W Polsce są cenione z uwagi na odmienność genetyczną wobec rodzimych gatunków. Trudno pomylić trzodę Duroc z inną, ponieważ wyróżnia ją czerwone umaszczenie. Rasa jest dość płodna, łatwo odnajduje się w różnych warunkach hodowlanych.

Hampshire
Kolejna amerykańska rasa mięsnych świń to Hampshire. W Europie, w tym w Polsce, używana jest w roli materiału ojcowskiego. Trzoda jest uznawana za płodną, szybko rosnącą i wydajną pod kątem hodowli.

Belgijska zwisłoucha
Mięsne świnie belgijskie zwisłouche wykorzystuje się głównie jako komponent męski. Rasa powstała w Belgii w wyniku krzyżowania ras niemieckich, duńskich, holenderskich, angielskich i Pietrain.

Powyższy przegląd to wstęp do cyklu publikacji na temat gatunków zwierząt hodowlanych. Zapraszamy do śledzenia nowych wpisów i dodawania komentarzy.

Kategorie: Poradnik

Dodaj komentarz